Lornetka to dla myśliwego narzędzie równie ważne jak broń. Bez niej obserwacja zwierzyny na większym dystansie jest praktycznie niemożliwa, a identyfikacja celu przed strzałem staje się zgadywaniem. Wybór odpowiedniej lornetki bywa jednak trudniejszy niż wybór lunety, bo na rynku jest znacznie więcej konfiguracji i producentów.

Spośród dziesiątek dostępnych modeli trzy konfiguracje pojawiają się najczęściej w rozmowach myśliwych: 8x42, 10x42 i 10x50. Każda z nich ma swoje zalety i wady, a wybór zależy od tego, jak i gdzie najczęściej polujesz.

Co oznaczają te liczby

W oznaczeniu lornetki pierwsza liczba to powiększenie, druga - średnica obiektywu w milimetrach. Lornetka 8x42 powiększa obraz osiem razy i ma obiektywy o średnicy 42 mm. Lornetka 10x50 powiększa dziesięć razy i ma obiektywy 50 mm.

Z tych dwóch liczb wynika jeszcze trzeci parametr, o którym często się zapomina: źrenica wyjściowa. To iloraz średnicy obiektywu przez powiększenie. Dla 8x42 wynosi ona 5,25 mm, dla 10x42 - 4,2 mm, dla 10x50 - 5 mm.

Źrenica wyjściowa ma znaczenie o zmierzchu i o świcie, kiedy ludzkie oko rozszerza się do około 5-7 mm. Jeśli źrenica wyjściowa lornetki jest mniejsza niż źrenica oka, część światła jest tracona. Dlatego lornetka 10x42, mimo że ma większe powiększenie, o zmierzchu może wypadać słabiej niż 8x42.

Lornetka 8x42 - lekkość i stabilność

Lornetka 8x42 to klasyk wśród myśliwych, którzy dużo chodzą. Mniejsze powiększenie oznacza stabilniejszy obraz, szersze pole widzenia i mniejszą wagę. Wszystko to ma znaczenie, gdy lornetka wisi na szyi przez kilka godzin w terenie.

Zalety:

  • Szerokie pole widzenia - łatwiej namierzyć ruchomą zwierzynę
  • Stabilny obraz - mniejsze drgania rąk są mniej widoczne
  • Jaśniejszy obraz o zmierzchu niż w 10x42 (źrenica wyjściowa 5,25 mm)
  • Mniejsza waga i wymiary

Wady:

  • Mniejsze powiększenie - na dużych dystansach szczegóły są słabiej widoczne
  • Mniejszy zasięg identyfikacji - przy 300 metrach może brakować szczegółów

8x42 to dobry wybór dla myśliwych, którzy polują w lesie, w gęstym terenie, w polowaniach zbiorowych oraz dla tych, którzy dużo chodzą i cenią lekkość. Sprawdzi się też u osób starszych lub mających problem z drżeniem rąk, bo mniejsze powiększenie wybacza więcej.

Lornetka 10x42 - uniwersalny wybór

10x42 to najczęściej wybierana konfiguracja przez myśliwych, którzy chcą jedną lornetkę do wszystkiego. Większe powiększenie pozwala dostrzec szczegóły na większym dystansie, a średnica obiektywu 42 mm utrzymuje wagę na rozsądnym poziomie.

Zalety:

  • Większe powiększenie - lepsza identyfikacja celu na dystansie
  • Uniwersalność - działa i w dzień, i o zmierzchu
  • Wciąż stosunkowo lekka - zwykle 650-750 g
  • Dobra do polowań na otwartych przestrzeniach i w lesie

Wady:

  • Węższe pole widzenia niż 8x42 - trudniej namierzyć szybko poruszającą się zwierzynę
  • Drgania rąk bardziej widoczne - przy dłuższej obserwacji męczy oczy
  • O zmierzchu wypada słabiej niż 8x42 (źrenica wyjściowa 4,2 mm)

10x42 to złoty środek dla myśliwego, który ma jedną lornetkę i chce, żeby działała w różnych warunkach. Jeśli nie wiesz, co wybrać, a nie masz możliwości przetestowania kilku modeli - 10x42 to najbezpieczniejszy wybór.

Lornetka 10x50 - dla myśliwych o zmierzchu

10x50 to konfiguracja dla tych, którzy polują głównie o świcie i zmierzchu, obserwują zwierzynę na otwartych przestrzeniach lub chcą mieć zapas jasności na trudne warunki świetlne.

Zalety:

  • Duża źrenica wyjściowa (5 mm) - jasny obraz o zmierzchu i o świcie
  • Duże powiększenie - dobra identyfikacja na dystansie
  • Świetna do obserwacji na otwartych polach i łąkach

Wady:

  • Większa waga - zwykle 800-1000 g
  • Większe wymiary - trudniej schować w kieszeni
  • Węższe pole widzenia niż 8x42
  • Drgania rąk bardziej widoczne - przy dłuższej obserwacji może być potrzebny statyw lub podparcie

10x50 ma sens przede wszystkim u myśliwych, którzy polują na otwartych przestrzeniach, na zasiadkach przy zrębach, na ambonach o zmierzchu. Do polowań w gęstym lesie lub w polowaniach zbiorowych jest zbyt ciężka i zbyt „wąska".

Porównanie w praktyce

Zestawmy trzy konfiguracje obok siebie w kontekście najczęstszych zastosowań:

  • Polowanie w lesie, w gęstym terenie: 8x42 (szersze pole widzenia, lżejsza)
  • Polowanie zbiorowe: 8x42 (stabilność i szybkość namierzania)
  • Polowanie na otwartych przestrzeniach w dzień: 10x42 (większe powiększenie bez nadmiernej wagi)
  • Polowanie o świcie i zmierzchu: 10x50 (najjaśniejszy obraz)
  • Długie marsze w terenie: 8x42 (najlżejsza)
  • Obserwacja z ambony lub zasiadki: 10x50 (można oprzeć łokcie, większe powiększenie nie męczy)
  • Uniwersalna, jedna lornetka do wszystkiego: 10x42

Co jeszcze warto sprawdzić przed zakupem

Powłoki antyrefleksyjne. Dobra lornetka ma wielowarstwowe powłoki na wszystkich powierzchniach szkieł. Widać to po tym, że szkło nie odbija światła pod kątem, tylko wygląda na ciemne z lekkim zabarwieniem (fioletowym, zielonym lub niebieskim).

Pryzmaty. Lornetki dzielą się na dwa typy ze względu na pryzmaty: Porro (klasyczne, cięższe, ale zwykle jaśniejsze) oraz dachowe (prostsze, lżejsze, dziś dominujące). W myślistwie praktycznie wszystkie lornetki są dachowe.

Wodoszczelność. Dobra lornetka jest wypełniona azotem lub argonem i uszczelniona. To zapobiega parowaniu szkieł od wewnątrz przy zmianach temperatur. Bez tego lornetka po wejściu z zimna do ciepłego pomieszczenia będzie zaparowana przez kilka minut.

Regulacja dioptrii. Powinna być płynna i zabezpieczona przed przypadkowym przesunięciem. W tanich lornetkach bywa luźna.

Muszle oczne. Powinny być wygodne, możliwe do złożenia dla osób noszących okulary. Skręcane muszle (tzw. twist-up) są wygodniejsze niż gumowe.

Gwarancja. Dobre lornetki mają wieloletnią gwarancję, często bezterminową. To wskaźnik jakości wykonania.

Co w takim razie wybrać?

Jeśli masz wybrać jedną lornetkę i nie wiesz, co wybrać, weź 10x42. To najbezpieczniejszy wybór - działa w większości sytuacji, nie jest zbyt ciężka, nie jest zbyt ciemna, ma sensowne powiększenie do identyfikacji celu przed strzałem.

Jeśli dużo chodzisz i polujesz głównie w lesie lub w polowaniach zbiorowych, wybierz 8x42. Lekkość i szerokie pole widzenia w tych warunkach znaczą więcej niż powiększenie.

Jeśli polujesz głównie o świcie i zmierzchu, na otwartych przestrzeniach, obserwujesz zwierzynę z ambony lub zasiadki - wybierz 10x50. Większa jasność w tych warunkach jest odczuwalna i realnie poprawia komfort obserwacji.

Warto też pamiętać, że lornetka to narzędzie, które zostaje z myśliwym na lata. Lepiej dołożyć kilkaset złotych do dobrego modelu niż wymieniać tańszy po dwóch sezonach. Sprawdzone marki z wieloletnią gwarancją to zwykle wybór, który się opłaca.